آیین و سنت های عید فطر در کُردستان؛ از نماز عید و «نان جه ژن» تا پرداخت زکات فطریه

[ad_1]

مردم متدین کُردستان پس از یک ماه روزه داری در ماه ضیافت الهی جشن عید فطر را بسیار باشکوه و با آادب و سنن خاص خود برگزار می کنند.

به گزارش نوای آبیدر، مردم متدین کُردستان پس از یک ماه روزه داری در ماه ضیافت الهی جشن عید فطر را بسیار باشکوه و با آادب و سنن خاص خود برگزار می کنند.

 

شب عید

در غروب روز آخر ماه رمضان نیز مثل اول ماه مردم به دنبال هلال ماه شوال مى‏گردند و با پیدا کردن ماه یا اعلام رسمی توسط رسانه ها و با صداى مؤذن خود را براى عید رمضان آماده مى‏کنند. در روز عید فطر در گذشته موقع اذان صبح سه گلوله توپ شلیک مى‏شده است. در این روز چهره ها همگی شادمان هستند و هرکس زیر لب چیزی زمزمه می کند.

 

نماز عید

صبح روز عید و ساعتی پیش از طلوع آفتاب لحن آشنا و زیبای «الله اکبر، الله اکبر، الله اکبر، لا اله الا الله، الله اکبر، الله اکبر و لله الحمد» از بام مساجد کردستان برمی خیزد و مردم مؤمن نیز پس از یک ماه طاعت و بندگی خداوند متعال راهی مساجد می شوند تا ضمن شرکت در آئین نماز عید سعید فطر شکرانه نعمتهای خداوند متعال را به جای آورند.

 

حضور مردم کردستان در نماز عید فطر به گونه ای است که مساجد از همان لحظات اولیه صبح مملو از جمعیت می شود و ائمه جماعات همه مساجد نیز ضمن سخنرانی آداب و اعمال عید فطر را برای روزه داران تشریح می کنند. این نماز شکوهمند در تمامی مساجد استان کردستان با حضور انبوه مردم اقامه می گردد. به عنوان مثال در شهری مانند سنندج دویست نماز عید برپا می گردد و جلوه ای دیدنی از عبودیت و بندگی را خلق می کند.

 

نماز عید در مذهب امام شافعی (ره) سنت مؤکده است، البته برخی از فقهای این مذهب آن را واجب کفایی دانسته اند؛ به این معنی که اقامه نماز عید بر همه مسلمانان (اهل تکلیف) واجب است و ترک آن موجب مؤاخذه و عقوبت همگان خواهد بود، اما اگر عده ای از مسلمین آن را اقامه نمایند، تکلیف از عهده بقیه ساقط می گردد. به هر حال پس از اعلام رؤیت هلال ماه شوال، صبح زود همگی لباس نو می پوشند و با آراستگی کامل راهی مسجد می شوند و نماز صبح را به جماعت می خوانند. آن گاه صدای تلاوت قرآن کریم و تکبیر مخصوص عید فطر از بلندگوهای مساجد طنین انداز می شود. وقتی همه در مسجد حاضر شدند، امام جماعت مسجد در محراب مستقر می شود و مردم با صفوف منظم خود مسجد را پر می کنند و آماده مراسم می شوند. چند نفر از قاریان قرآن آیاتی از کلام الله مجید تلاوت می کنند و در بین آیات ذکر مخصوص عید «الله اکبر، الله اکبر، الله اکبر، لا اله الا الله، الله اکبر، الله اکبر و لله الحمد» را می خوانند. مردم نیز با آنان همخوانی دارند و همگی یک صدا این اذکار را تکرار می کنند. ذکر و تلاوت قرآن حدود یک ساعت و تا هنگام طلوع آفتاب طول می کشد. پس از طلوع آفتاب و ارتفاع نسبی خورشید، نماز عید، با شکوه و جلوه منحصر به فردی اقامه می شود. نماز عید دو رکعت است، مانند نماز جمعه با دو تفاوت، نخست اینکه امام جماعت در رکعت اول پس از تکبیرة الاحرام و پیش از قرأت سوره حمد ابتدا هفت مرتبه ذکر جهری «سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله و الله اکبر» و در رکعت دوم باز هم پیش از سوره حمد، پنج مرتبه این ذکر را تکرار می کند. مومین نیز در این اذکار امام را همراهی می کنند. دوم اینکه خطبه نماز عید پس از نماز خوانده می شود، برخلاف نماز جمعه که خطبه ها پیش از نماز ایراد می گردند. پس از سلام، خطبه نماز عید آغاز می شود و ائمه جماعات در این خطبه ها آداب و اعمال این عید سعید را تبیین و تشریح می کنند.

 

پس از پایان خطبه نماز عید، حاضران ناگاه قیام می کنند و به دست بوسی و روبوسی همدیگر و طلب حلالیت می پردازند و منظره بدیعی از تعاطف دینی و همبستگی اسلامی را به نمایش می گزارند. در این زمان تک تک حاضران همدیگر را می بوسند و از بابت قصور و کوتاهیها و نیز مظالم احتمالی در حق همدیگر، عذرخواهی کرده و همدیگر را حلال می کنند. در کردستان معمول این است که حاضران ابتدا با روحانی و امام جماعت مسجد خود روبوسی می کنند.

 

پرداخت زکات فطریه

 

رسم دیگر در رمضان پرداخت زکات فطر به مستحقان است. ثروتمندان، تجار، بازرگانان، کسبه، اعیان و اشراف در این ماه سخاوتمندانه تر از همیشه، زکات اموال و داراییهای خود را به فقرا، مساکین، یتیمان، بیوه-زنان، قاریان قرآن و نابینایان می پردازند، اما فطریه را معمولاً از پانزدهم رمضان به بعد به مستحقان شرعی، پرداخت می کنند. کردها زکات فطر را «سر فطره» می گویند و شیوه پرداخت آن را «قولاندن» می نامند که به معنای قبولاندن می باشد. چند روز مانده به عید فطر سرپرست هر خانوار باید برای خود و افراد تحت تکفل خود زکات فطریه را به نیازمندان بپردازد. مبالغ زکات فطریه هر سال توسط عالمان دینی تعیین می-شود. کسانی که پیشتر فطریه خود را پرداخت نکرده باشند، در روز عید که آخرین فرصت مجاز است، آن را به نیازمندان محل پرداخت می کنند و یا وجه آن را به صندوق هایی که توسط نمایندگان مؤسسات خیریه و یا نهادهای امدادی مانند بهزیستی و کمیته امداد امام خمینی در مساجد و مصلاها مستقر گردیده، می ریزند. گاهی نیز با همکاری امام جماعت و هیأت امنای محل وجوه فطریه اهالی محل جمع آوری می گردد تا به حسب تشخیص آنان، میان مستمندان محل توزیع گردد و احدی از فقرا و مساکین محل محروم نماند.

 

در این روز معمول است که اهالی محل به امام جماعت مسجد یا روحانی محل، طلاب علوم دینی که در حجره های مسجد به فراگیری علوم دینی مشغول هستند و همین طور به خادم مسجد عیدی می دهند.

 

کودکان و خردسالان که از مدتها پیش خود را برای این روز آماده کرده اند، شاید از همه طبقات شادمان تر باشند؛ زیرا در این روز لباس نو می پوشند و از بزرگ ترها عیدی دریافت می کنند.

 

 

نان جه ژن

 

روز قبل از عید فطر را «نان جشن» می نامند. در این روز زنان، به خصوص در روستاها به تکاپو می افتند و به کمک یکدیگر می شتابند تا نان و سایر مایحتاج عید را از قبل فراهم کنند و روز عید با فراغ بال به پذیرایی از میهمانان و دید و بازدید بپردازند. در این روز شور و شوق خاصی همه جا را فرا می گیرد و همگی خود را برای برگزاری جه ژن آماده می کنند.

 

نو جه ژن

نو جه ژن به معنی اولین عید است. در کردستان رسم است که مردم پس از پایان مراسم نماز عید فطر، به صورت دسته جمعی همراه با ماموستا؛ یعنی روحانی برای تبریک عید و حلالیت طلبی و یا “گردن ئازایی” به منازلی می روند که عزیزی از دست داده و سوگوار مرگ وی هستند و بالأخره روز عید فطر با همین دید و بازدیدها به پایان می رسد.

 

در گذشته دید و بازدیدها و نیز تبریک عید و حلالیت طلبی معمولاً تا سه روز و بیشتر ادامه می یافت، اما امروزه به دلیل محدود بودن تعطیلات به روز عید فطر و بازگشایی ادارات و مدارس و دانشگاهها، زندگی عادی روز پس از عید، از سر گرفته می شود.

 

روزه شه شه لان (شش روز نخست ماه شوال)

 

بسیاری از مردم استان کردستان پس از عید فطر طبق یک سنت دینی شش روز (شه شه لان) اول ماه شوال را به نیت مزید اجر و ثواب و نیز به منظور بدرقه ماه مبارک رمضان دوباره روزه می گیرند. مردم کردستان مانند سایر مسلمانان اهل سنت روزه مستحبی «شه شه لان» را مستند به حدیثی از نبی مکرم اسلام می دانند که براساس آن هرکس شش روز نخست پس از عید فطر را روزه بدارد، مانند کسی است که همه سال ـ و در حدیث دیگری ـ همه عمر را روزه دار بوده باشد. این حدیث در منابع مهم روایی اهل سنت از جمله مسلم، ترمذی، ابی داود، بیهقی و طبرانی وارد گردیده است و مورد قبول همه مسلمانان اهل سنت جهان است.

 

انتهای پیام/

[ad_2]

لینک منبع

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *